Konie
Od Lipicy do Piber
Skąd pochodzi lipicaner: stadnina Habsburgów w Lipicy, konie, które dały szkole jej nazwę, dzisiejsza stadnina w Piber i wpis na listę UNESCO z 2022 roku.
Zarezerwuj miejsce na szkolenie ↗Rasa Habsburgów
W XVI wieku Habsburgowie władali zarówno Hiszpanią, jak i Austrią i potrzebowali potężnego, a zarazem zwinnego konia do celów wojennych oraz dla nowych szkół jazdy konnej w Europie Środkowej. Cesarz Maksymilian II sprowadził hiszpańskie konie do Austrii w 1562 roku. W 1580 roku jego brat, arcyksiążę Karol II Styryjski, założył stadninę w Lipizzy, dziś Lipica w Słowenii, od której rasa wzięła swoją nazwę. Nazwa wsi pochodzi od słoweńskiego słowa lipa, oznaczającego lipę.
Dlaczego szkoła mówi o hiszpańskich koniach
Nazwa szkoły jazdy sięga XVI wieku, kiedy to na dwór wiedeński sprowadzono hiszpańskie konie — jak podaje sama szkoła. Lipicaner wywodzi się od tych koni, krzyżowanych przez pokolenia z innymi liniami w Lipicy. Angielska Wikipedia opisuje konie hiszpańskie, berberyjskie i arabskie krzyżowane w Lipicy, a później konia neapolitańskiego. Słowo „hiszpańska" w nazwie szkoły odnosi się do pochodzenia koni i nie ma nic wspólnego z miejscem, w którym szkoła jazdy się znajduje.
Linie ogierów
Dziś uznaje się osiem linii założycielskich, które księgi hodowlane nazywają dynastiami. Sześć z nich wywodzi się od klasycznych ogierów używanych w Lipicy w XVIII i XIX wieku, a stadnina szkoły w Piber prowadzi hodowlę w oparciu o sześć linii ogierów — jak podaje sama szkoła. Ta sama strona mówi, że ówczesne lipicany były bardzo zróżnicowane — gniade, kasztanowate, bułane, siwe i kare, i ani jeden nie był biały. Biała, a raczej siwa maść utrwaliła się pod koniec XVIII wieku i w XIX stuleciu, preferowana ze względu na wygląd.
Piber dziś
Federalna Stadnina Piber w zachodniej Styrii została założona w 1798 roku, a hodowlę lipicanów rozpoczęła w 1920 roku. Jest to główna stadnina ogierów wykorzystywanych przez szkołę jazdy. Po I wojnie światowej przeniesiono tam austriacką część stada, a najlepsze młode ogiery trafiają z Piber do Wiednia na szkolenie. Strona szkoły jazdy podaje, że stadnina utrzymuje sześć linii ogierów i siedemnaście linii klaczy sięgających XVIII wieku. Źrebię lipicanera rodzi się ciemne i siwieje przez kilka lat, więc każdy ogier, którego widzisz w Wiedniu, to długotrwały projekt.
Rasa, którą wojna niemal zgubiła
Działania wojenne wielokrotnie zagrażały tej rasie — podczas wojny pierwszej koalicji i w obu wojnach światowych, jak podaje Wikipedia. W czasie II wojny światowej większość europejskiego stada hodowlanego lipicanów przeniesiono do Hostau w Czechach, a wiosną 1945 roku jednostka kawalerii amerykańskiej dotarła do stadniny i konie przewieziono przez granicę w bezpieczne miejsce. Historia znana jest z filmu, ale jej zapis znajduje się w dokumentach hodowlanych rasy. To wyjaśnia, dlaczego Piber istnieje w obecnej formie.
Wpis na listę UNESCO
W 2022 roku UNESCO wpisało tradycje hodowli koni lipicańskich na Reprezentatywną listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości — we wspólnym wniosku ośmiu krajów: Austrii, Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Węgier, Włoch, Rumunii, Słowacji i Słowenii, jak podaje Wikipedia. Strona samej szkoły jazdy dodaje, że hodowla lipicanów w Piber została uznana na szczeblu krajowym w 2016 roku. Wpis obejmuje tradycję hodowlaną, a nie jakąkolwiek konkretną halę czy przedstawienie — i warto o tym pamiętać, gdy odwiedzający pyta, czego dotyczy ten wpis.
Co to oznacza dla poranka
Ogiera po raz pierwszy przyprowadza się do szkoły jazdy w wieku czterech lat, a według Wikipedii praca na lonży, czyli na długiej lince, trwa od dwóch do trzech miesięcy, zanim ktokolwiek wsiądzie mu na grzbiet. Dlatego młode konie w hali są na wczesnym etapie długiej drogi. Ten sam artykuł podaje, że ogiery wyjeżdżają na siedem tygodni do letnich stajni szkoły w Dolnej Austrii w lipcu i sierpniu i w tym okresie nie są szkollone, więc kalendarz na stronie rezerwacji jest wskazówką, które poranki się odbywają.
Źródła