Atlılar
Lipica'dan Piber'e
Lipizzaner nereden geliyor: Lipica'daki Habsburg harası, okula adını veren atlar, bugün Piber'deki hara ve 2022 UNESCO listesi.
Eğitim için yerinizi ayırtın ↗Bir Habsburg soyu
On altıncı yüzyılda Habsburglar hem İspanya'yı hem de Avusturya'yı yönetiyor ve savaş ile Orta Avrupa'nın yeni binicilik okulları için güçlü ama çevik bir ata ihtiyaç duyuyorlardı. İmparator II. Maximilian, 1562'de İspanyol atlarını Avusturya'ya getirdi. 1580'de kardeşi, İç Avusturya Arşidükü II. Charles, bugün Slovenya'da bulunan Lipica'da bir harası kurdu ve cins adını buradan aldı. Köyün adı, ıhlamur ağacı anlamına gelen Slovence lipa kelimesinden gelir.
Okul neden İspanyol diyor
Okulun kendi anlatımına göre binicilik okulunun adı, İspanyol atlarının Viyana sarayına getirildiği on altıncı yüzyıla uzanıyor. Lipizzaner, Lipica'da nesiller boyunca diğer soylarla melezlenen bu atların soyundan geliyor. İngilizce Wikipedia, orada İspanyol, Berberi ve Arap soylarının ve daha sonra Napoliten atının melezlendiğini yazıyor. Okulun adındaki İspanyol kelimesi atların nereden geldiğiyle ilgilidir ve binicilik okulunun nerede bulunduğuyla hiçbir ilgisi yoktur.
Aygrı soyları
Bugün, kayıt kuruluşlarının hanedan adını verdiği sekiz temel soy tanınıyor. Altısı, on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Lipica'da kullanılan klasik aygırlara dayanıyor ve okulun Piber'deki harası, okula göre altı aygır soyuyla üretim yapıyor. Aynı sayfa, o dönemin Lipizzaner'lerinin kahverengi, kestane, boz, kır ve siyah gibi çeşitli renklerde olduğunu ve hiçbirinin beyaz olmadığını belirtiyor. Beyaz, daha doğrusu kır, on sekizinci yüzyılın sonuna doğru ve on dokuzuncu yüzyılda görünümü nedeniyle tercih edilerek yerleşti.
Bugün Piber
Batı Steiermark'taki Piber Federal Harası 1798'de kuruldu ve 1920'de Lipizzaner yetiştirmeye başladı. Binicilik okulunun kullandığı aygırların ana yetiştirme çiftliğidir. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra sürünün Avusturya'daki kısmı buraya taşındı ve en iyi genç aygırlar eğitim için Piber'den Viyana'ya getirilir. Okulun sayfası, haranın on sekizinci yüzyıldan kalma altı aygır soyu ve 17 kısrak soyu bulundurduğunu belirtiyor. Bir Lipizzaner tayı koyu renkli doğar ve yıllar içinde kırlaşır; yani Viyana'da gördüğünüz her aygır uzun soluklu bir emeğin ürünüdür.
Savaşın neredeyse yok ettiği bir ırk
Wikipedia'ya göre savaşlar, Birinci Koalisyon Savaşı'nda ve her iki dünya savaşında da ırkı defalarca tehlikeye attı. İkinci Dünya Savaşı'nda Avrupa'nın Lipizzan yetiştirme stokunun büyük kısmı Bohemya'daki Hostau'ya taşındı ve 1945 baharında bir ABD süvari birliği çiftliğe ulaşarak atları sınırın ötesine, güvenliğe taşıdı. Hikâye bir filmden biliniyor, ancak tarih ırkın kayıtlarında yer alıyor. Bu da Piber'in neden bugünkü haliyle var olduğunu açıklıyor.
UNESCO tescili
Wikipedia'ya göre UNESCO, 2022'de Lipizzan at yetiştirme geleneklerini sekiz ülkenin — Avusturya, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Macaristan, İtalya, Romanya, Slovakya ve Slovenya — ortak başvurusuyla İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne kaydetti. Binicilik okulunun kendi sitesi, Piber'deki Lipizzaner yetiştiriciliğinin 2016'da ulusal düzeyde tanındığını da ekliyor. Tescillenen şey yetiştirme geleneğidir, herhangi bir salon ya da gösteri değil; bir ziyaretçi tescillin neleri kapsadığını sorduğunda bunu akılda tutmakta fayda var.
Bunun sabah için anlamı
Bir aygır, binicilik okuluna ilk kez dört yaşında getirilir ve Wikipedia'ya göre, uzun ip (longe) üzerindeki çalışmalar, binici hiçbir zaman sırtına yerleştirilmeden önce iki ila üç ay sürer. Bu yüzden salondaki genç atlar, uzun bir yolun erken bir aşamasındadır. Aynı makale, aygırların Temmuz ve Ağustos aylarında yedi hafta boyunca Aşağı Avusturya'daki okulun yaz ahırlarına götürüldüğünü ve bu dönemde eğitim görmediklerini belirtir; bu nedenle rezervasyon sayfasındaki takvim, hangi sabahların düzenlendiğini gösteren rehberdir.
Kaynaklar